مدل‌سازی حمل و نقل و ترافیک به صورت علمی و کاربردی کار پیچیده‌ایه. اما یه مدل ساده‌ی ترافیک جهانی از یک سری گره و بردار تشکیل می‌شه. در کل با تقریب خوبی برآیند ورودی‌ها و خروجی‌های هر گره به صفر نزدیکه. این مدل ساده شده خیلی قابل فهمه و بسیار به واقعیت نزدیکه...

***

همه‌ی جذابیت اقتصاد به تحلیل‌پذیریشه. بررسی مسائل، تفکیک عوامل درگیر، ارزش‌گذاری و اثرسنجی هر عامل، و در آخر پیش‌بینی جریان آتی. اگه همه‌چی خوب بررسی شده باشه، جز موارد خاص، پیش‌بینی به‌طوراعجاب‌آوری دقیقه. کار سختیه، اما امید موفقیتش خیلی بالاست. همین، عامل تحمل سختیشه...

****

روابط سیاسی خیلی پیچیده‌تره. رفتار المان‌های مدل خطی و قطعی نیست. اما می‌شه با افزایش داده‌ها، و با کمی اغماض مدل قابل قبول، همه‌کس فهم و ساده، یا هردو (بسته به شرایط) ارائه کرد. ساخت مدل کار هرکسی نیست، اما فهمش تا حدی چرا...

*****

کار خدا هم پیچیده است. همیشه حدس زده می‌شه، اما اگر عکس حدس هم دیده شد تعجبی در کار نیست. نتیجه‌های عکس از موارد مشابه به هیچ‌وجه بوی تناقض نمی‌دن. رفتار کاملا عقلاییه. امید پیش‌بینی‌ها اصلا بالا نیست، امید به خدا چرا. جالب این‌جاست که با وجود همه‌ی این‌ها، قوانین کلی داره. بدون تبدیل. محکم.

******

روابط انسانی اما از هر مدل ساده شده و نشده‌ای پیچیده‌تره. رفتار خطی، قطعی و حتی احتمالی نیست. تجربه‌های قبلی عملا خیلی مواقع کارساز نیست، چون رفتارها موردیه، و بسته به شرایط و فرد به فرد متفاوت یا متناقض. راحت‌تر، اصلا قابل مدل‌سازی نیست. قانونی درکار نیست. برعکس همه، شاید این عامل جذابیتش باشه.  مسائل مدل‌سازی این‌جا خودشو نشون می‌ده. نوبت به انسان که می‌رسه ته همه‌چیز باز می‌مونه. افکار، نظرها، خواب‌ها، نوشته‌ها...

 

 

پ‌ن. نوشتن مستقیم روی کامپیوتر، بدون واسطه‌ کاغذ سخته.